Skróty klawiszowe:

Dla mieszkańców
Dzisiaj w Zawierciu
Wkrótce

Budowa geologiczna

Strona główna » Dla mieszkańców » Dla turysty » Charakterystyka Jury » Budowa geologiczna

Wyżyna Krakowsko - Częstochowska położona jest w obrębie monokliny śląsko-krakowskiej, zaś w części południowej na obszarze zapadliska przedkarpackiego. Jest to płyta wapieni górnojurajskich, łagodnie pochylona ku płn.-wsch. pod kątem kilku stopni, zapadająca pod utwory kredowe Niecki Nidziańskiej. Ku Obniżeniu Górnej Warty opada stromą, dochodzącą do 100 m krawędzią. Od południa ograniczają ją uskoki tektoniczne, w wyniku których powstał Rów Krzeszowicki, oddzielający Grzbiet Tenczyński od Wyżyny Olkuskiej. W morzu górnojurajskim, szeroko otwartym, którego głębokość dochodziła do kilkuset metrów, tworzyły się osady z materiału organogenicznego i z tego okresu pochodzą wapienie płytowe. W późniejszym okresie nastąpiło rozrastanie się dużych raf barierowych zbudowanych głównie z gąbek i odłamków innych organizmów; morze było płytsze. W następnym okresie przyszło wypiętrzenie, trwające w końcowym okresie górnojurajskim i dolnej kredzie. Górna powierzchnia jurajska była nierówna. Wzgórza raf, zbudowanych z masywnych wapieni skalistych, dochodziły do kilkudziesięciu metrów wysokości, a rozległe obniżenie między nimi wypełnione było mniej odpornymi wapieniami płytowymi. Cykl ten został zatrzymany w środkowej kredzie, kiedy to nastąpiły ruchy obniżające. Obszar został zalany i znalazł się w brzegowej strefie morza albskiego. Wyżyna Częstochowska nie była całkowicie zalana. Większa zatoka utworzyła się w okolicach Wolbromia. Następnie morze podniosło swój poziom, a w okolicach Wolbromia i Krakowa utwory kredowe przykryły jurę górną. W północnej części Wyżyny, w okolicy Zawiercia i dalej na północ, nastąpił powolny ruch wznoszący – od tego okresu tereny te weszły w długi okres kontynentalny, trwający do dziś. W miocenie nastąpiły ważne zdarzenia, które wywarły duży wpływ na Wyżynę Krakowsko-Częstochowską. Był to okres dźwigania się Karpat, a na ich przedpolu powstały zapadliska przedkarpackie. W południowej części Wyżyny powstały obniżenia i zapadliska. Utworzył się wtedy Rów Krzeszowicki. Na Wyżynie Częstochowskiej jedyną większą dyslokacją było przesunięcie się Wyżyny Wieluńskiej na linii Częstochowa – Mstów. Pod koniec tego okresu południowa część Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej zalało morze mioceńskie. Dna dolin zaścielone zostały piaskami, mułami i iłami. W miocenie morze ustąpiło z całego tego obszaru. Większość osadów na powierzchni zostało naniesionych w związku z działaniem lądolodu skandynawskiego. Rzeźba Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej rozwijała się od dolnej kredy. Dolnokredowe utwory były powierzchnią krasową. Zasadniczy rozwój rzeźby krasowej nastąpił w paleogenie, szczególnie na obszarach wolnych od utworów kredowych. Największy rozwój nastąpił w czasie orogenezy alpejskiej. Oderwał się wówczas Garb Tenczyński, powstał też Rów Krzeszowicki. Wapienie jurajskie na znacznych obszarach przykryte są utworami powstałymi z chemicznego wietrzenia wapieni oraz materiałem naniesionym. Obszary bezpośrednich wychodni wapieni oraz pozostające pod cienkim przykryciem zajmują mniej niż połowę Wyżyny. Zjawiska krasowe rozwinęły się na powierzchni jako przeróżnych kształtów ostańce, jak i w głębi skał wapiennych jako leje, schrony, jaskinie i studnie. Na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej znajduje się prawie 900 jaskiń i schronisk skalnych.

Źródło: S. Bronisz, K.J. Pucek, A. Stróżecki: Wyżyna Krakowsko-Częstochowska, przewodnik, Wydawnictwo Kartograficzne EKO-GRAF, Wrocław 2000

  • Portal mapowy miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego
  • Lokale użytkowe do wynajęcia
  • Zawiercie w liczbach
  • Współpraca z organizacjami pozarządowymi
  • Zawierciański Senior
  • Dla Dzieci i Rodziców
  • Platforma Konsultacji Społecznych Urzędu Miejskiego w Zawierciu
  • Zawierciańska Karta Dużej Rodziny
  • Straż Miejska
  • System Informacji Przestyrzennej Geoinfo 6
  • Obwieszczenia
  • Fundusze Strukturalne
  • Ostrzeżenia meteorologiczne
  • Wydział Zarządzania Kryzysowego i Ochrony Ludności
  • Herb i logo miasta
  • Spacer po Zawierciu
  • Galeria Leszka Dutki
  • Internetowa Telewizja Zawiercie
  • Portal Kulturalne Zawiercie

Urząd Miejski w Zawierciu
ul. Leśna 2, 42-400 Zawiercie

tel.: +48 32 494 12 65, fax +48 32 67 215 13
e-mail: urzad@zawiercie.eu

Portal internetowy Urzędu Miejskiego w Zawierciu. Zawiercie jest miastem leżącym w sercu Jury Krakowsko-Częstochowskiej. Niewątpliwym atutem miasta jest bliskość aglomeracji śląskiej. Wykorzystując swe położenie, Zawiercie od kilku lat wzmacnia swój wizerunek jako centrum obsługi ruchu turystycznego dla Jury, przez co przyciąga nowe inwestycje i pobudza przedsiębiorczość wśród mieszkańców Zawiercia i okolic.
Poleć stronę
Zapytanie
Facebook
Wersja mobilna